Phải cấp cứu vì ăn nhiều cà rốt

Khoa Hồi sức cấp cứu bệnh viện Nhi đồng 1 vừa nhận một trường hợp em D. M. N. 29 tháng tuổi, tạm trú tại Bình Dương, được  bệnh viện tuyến trước chuyển đến trong tình trạng tím môi, tím tay chân toàn thân, mệt.

Khai thác bệnh sử, ghi nhận em bệnh 2 ngày sốt nhẹ, ho, sổ mũi ít, điều trị bác sĩ tư uống thuốc amoxicillin, acemol, vitamin C, không bớt, đến ngày thứ 3 người nhà thấy em tím môi đầu ngón chân tay, mệt nên nhập viện địa phương, sơ cứu thở oxy sau đó chuyển bệnh viện Nhi đồng 1. Tại đây  ghi nhận em lừ đừ, thở mệt, môi tím, đầu chi tím, nhịp tim nhanh, thăm khám lâm sàng, xét nghiệm Xquang tim phổi, siêu âm tim, loại trừ bệnh lý tim mạch, hô hấp gây tím tái nên nghi ngờ em bị methemoglobine máu. Xét nghiệm Co-oximeter định lượng nồng độ methemoglobin máu không thực hiện được nên chúng tôi tiến hành làm test nhanh mẫu máu tiếp xúc khí trời thấy máu của trẻ vẫn màu đen, chứng tỏ trẻ bị methemoglobin máu thực sự. Ngay lập tức em được cho thở oxy, và dùng thuốc giải độc xanh methylen tiêm mạch liều 1mg/kg (cân nặng của em 9,5 kg). Kết quả sau 30 phút tiêm xanh methylen, em bớt tím môi, tay chân và hồng hào trở lại sau 1 giờ.

Khi chúng tôi khai thác kỹ bệnh sử mới biết người nhà thường nấu canh súp có cà rốt cho trẻ ăn, và trẻ cũng thích ăn ca rốt sống nên sau nhiều ngày sử dụng trẻ bị methemoglobin máu do nồng độ chất nitrate có nhiều trong ca rốt. Đến nay trẻ đã được xuất viện nhưng được dặn dò chu đáo về sử dụng một số loại thức ăn cũng thuốc có thể gây methemoglobin cho trẻ.

Sau đây là một số tác nhân oxyd hóa mạnh thường gặp gây methemoglobine như hóa chất (Chlorates, Aniline - phẩm nhuộm, Trinitrotoluene - thuốc nổ)., thuốc (Nitroglycerine, Sulfonamide, Primaquine, Chloroquine, Lidocain, Prilocain - EMLA, Benzocain - gây tê tại chỗ, Nitrate bạc - xức bỏng), thức ăn (nước giếng, củ dền, cà rốt, nước cải bẹ xanh, bắp cải, củ cải đường – những thức ăn này có hàm lượng nitrate cao, khi ăn nhiều và dày ngày sẽ gây methemoglobin ở trẻ nhỏ) biến đổi hemoglobine thành methemoglobine quá khả năng bù trừ của hệ thống men khử đưa đến tăng methemoglobine máu (không có khả năng chuyên chở oxy cho mô), dẫn đến bệnh nhân bị tím tái, có thể tử vong nếu không điều trị kịp thời.

Minh Tiến (Bệnh viện nhi đồng 1)